Jæja, nú er ég komin heim.

Það er mjög gott að vera loksins komin. Ferðin var samt alveg frábær, stundum soldið erfið samt, en það gleymist fljótt. Ég setti inn síðustu færsluna sem ég skrifaði í Malawi, en náði ekki að koma henni á netið, ég komst frekar lítið á netið síðustu dagana.

Ferðin heim gekk ljómandi vel. Það varð reyndar smá seinkun á fluginu okkar frá Lilongwe, en sem betur fer þurftum við að bíða það lengi í Nairobi að það hafði ekki áhrif á framhaldið. Meðan við biðum í Lilongwe tókst mér að sólbrenna aðeins. Við sátum úti á svölum í smá stund, svo vildi ég ekki vera þar lengur, því ég var ekki með neina sólarvörn, hafði ekki gert ráð fyrir fleiri sólböðum, svo ég dreyf mig inn. Þegar við lentum svo í Nairobi var mér svo furðu heitt á bringunni og handleggjunum, enda loguðu þeir, ég var eldrauð. Ég þarf greinilega ekki langan tíma til að brenna. Þetta var samt fljótt að jafna sig, nú er ég bara sæmilega dökk á handleggjunum

London var mjög skemmtileg. Ég fór í sightseeing tour á efrihæðinni á opnum strætó, en var að frjósa úr kulda. Ég þurfti að stökkva úr á einum staðnum til að fara og kaupa mer hlýrri buxur. Ég sá mjög margt á þessum stutta tíma, en skoðaði samt ekki nógu vel. Ég verð að skella mér aftur þangað við tækifæri, Bretar eru líka svo skemmtilegir og almennilegir. 

Ég lenti svo í Keflavík um hálf fjögur á föstudaginn og er bara búin að vera í afslöppun síðan. Er samt núna að rembast við að byrja á ritgerðinni, en það gengur hægt. Ég vona að ég komist fljótt í ritgerðargírinn.

Ég hlakka til að hitta ykkur öll, og takk fyrir öll kommentin og kveðjurnar á meðan ég var úti. Það var frábært að sjá hvað margir nenntu að skoða síðnua. 

Bið að heylsa ykkur í bili.

Kveðja Lilja.  

Þriðjudagur 10. apríl 2007

Jæja, nú er farið að styttast í heimferð. Við erum komin til Lilongwe og leggjum af stað heim í fyrramálið.

Páskahelgin var góð. Við vorum í Höfða og nutum lífsins. Á föstudaginn langa fékk ég lánað hjól og við Jo hjóluðum til Monkey Bay og gengum svo þaðan yfir í lítið þorp þar rétt hjá. Gangan tók ekki nema um tuttugu mínútur, en þorpið er mjög frumstætt. Þar er þéttbyggt, þröngir stígar milli húsanna, og næst ströndinni eru lágir fiskihjallar þar sem fiskimennirnir leggja aflann til þerris. Við röltum niður á ströndina og fengum okkur sæti þar og ætluðum að njóta útsýnisins. Útsýnið breyttist þó fljótlega þar sem milli 20 og 30 krakkar komu og röðuðu sér þétt í kringum okkur. Sum þeirra prófuðu að snerta okkur, og einhverjir potuðu í tærnar á mér. Þau spjölluðu aðeins við okkur, sögðu okkur hvað þau hétu og báðu okkur svo að taka myndir, sem við skildum, þrátt fyrir að þau töluðu aðeins Che chewa. Þegar ég tók upp myndavélina komu þau ennþá nær okkur, þeim finst líka mjög spennandi að fá að sjá myndirnar eftir á.

Þegar við gengum til baka eltu okkur nokkrir krakkar. Mér stóð ekki alveg á sama, vildi nú ekki að þau færu að villast út af okkur, svo við reyndum að segja þeim að fara til baka. Stærsti strákurinn í hópnum vildi samt fá 5 Kwacha (malawíska peninga). Við neituðum því, því það er reglan að gefa ekki börnum peninga. Við héldum svo áfram, en þá tók strákurinn sig til og sló mig, og svo fór hann að kasta steinum í okkur. Ég varð svo hissa að ég vissi ekki hvað ég ætti að gera, en Jo varð reiður og rak þau í burtu.

Á laugardaginn var haldið Íslendingapartý hjá okkur í Höfða. Nokkrir þeirra sem vinna í Lilongwe komu til Chirombo, svo var Birna, sem vinnur hérna hjá Malawíska rauða krossinum, með heimsókn fá íslandi. Svo allt í allt vorum við 17. Það var sett upp langborð á veröndinni og tekin út frystikista til að kæla drykkina. Íslensku gestirnir höfðu tekið með sér lambalæri að heiman, það var meiriháttar að fá íslenskt páskalamb.

Á páskadag fórum við út að borða á nýjum veitingastað sem verið var að opna við ströndina. Það er mjög flottur og skemmtilegur staður, húsin eru byggð upp eins og afrískir kofar, en í stærri kantinum, steiptir veggir og stráþak.

Í gær komum við svo hingað til Lilongwe. Við sóttum fötin okkar í morgun. Bolurinn minn er mjög flottur, en pilsið passar ekki alveg nógu vel, en það er kannski hægt að laga það.

Ég hlakka bara til að fara heim. Ég ætla að stoppa eina nótt í London og skoða mig um þar. Ég hef ekki komið þangað áður, svo mér fannst ég þurfa að nýta tækifærið fyrst við stoppum þar á leiðinni. Planið er að fara í skoðunarferð á rauðum strætó og kíkja svo kannski aðeins í búðir.

Kveðja, frá Lilongwe. 

Lilja Rut.  

Hæ hæ.

Ég er enganvegin að standa mig í blogginu þessa dagana, svo það er best að reyna að bæta úr því.

Við erum komin aftur til Monkey Bay. Það var mjög fínt að koma aftur í Chiromboþorp, það er svo fínn staður.

Það var samt fínt í Lilongwe. Við fengum Katherine sem vinnur á ICEIDA skrifstofunni til að koma með okkur á markaðinn og kaupa efni, og fórum svo til klæðskera, sem tók mál af okkur og er núna að sauma á okkur föt. Það verður spennandi að sjá hvernig það kemur út. Klæðskerinn var með fullt af myndum af allskonar fötum, sem við notuðum til að velja okkur snið. Ég valdi topp/blússu sem var soldið opin í bakið. Katherine varð voða skrýtin og spurði hvort ég væri viss um að ég vildi hafa hana svona opna í bakið. Ég sagði henni að mér fyndist það mjög fint. “En er ekki kalt á Íslandi?” spurði hún þá. Henni fannst þetta greinilega ekki mjög praktískt val hjá mér.

Við fórum svo í voða fína veislu um kvöldið til heiðurs Margréti sem er að flytja heim til Íslands. Svo keyrðum við aftur hingað til Monkey Bay á laugardaginn.

Á mánudagskvöldið fórum við í mat í heimahúsi í þorpinu. Jo á vini hérna sem við fengum til að elda fyirir okkur, við komum bara með hráefnið. Það var frábært. Þau eiga lítið hús, og kringum það er girðing og nokkuð stórt port fyrir framan húsið. Þar sátum við á mottum. Maturinn var eldaður á eldstæði, Nsima og relish úr pumkin leaves (graskersblöðum). Þetta var mjög gott og ótrúlega gaman að fylgjast með eldamennskunni, og sitja svo úti í tunglsljósinu og mata sig með höndunum.

Við erum búin að taka nokkur viðtöl fyrir verkefnið okkar, og erum að reyna að koma okkur áfram í því. Það gengur samt treglega, en vonandi reddast þetta.

Það er orðið ansi stutt eftir af dvöl okkar hérna. Á morgun er síðasti dagurinn hér á spítalanum, því svo er frí hjá flestu starfsfólkinu frá föstudegi fram á mánudag. Við ætlum að vera hérna í Monkey Bay/Chirombo um páskana. Íslendingarnir sem vinna í Lilongwe ætla flestir að koma, og svo eru einhverjir íslendingar í heimsókn hérna, sem mér skilst að hafi komið með páskalambalæri að heiman, og planið er að grilla þau um helgina. Það verður örugglega gaman, og gott að fá íslenskan mat.

Svo förum við til Lilongwe á mánudag og leggjum af stað heim á miðvikudag. Ég ætla að stoppa í eina nótt í London og skoða mig um þar, svo kem ég heim á föstudaginn. Ég verð að viðurkenna að ég hlakka ansi mikið til að koma heim. Ég er líka orðin spennt að vita hvað ég fer að gera í sumar. Eyjólfur fékk vinnu í einn mánuð á Húsavík og tvo á Þórshöfn og ég ætla bara að elta hann. Ég hlýta að finna mér eitthvað að gera.

Bless í bili!

Kveðja frá Monkey Bay

Lilja Rut.

Ég er komin til Lilongwe. Ég hef lítið komist á netið, svo ég setti inn langa færslu sem ég skrifaði á þriðjudaginn. Við fórum til Blantyre með viðkomu í Zomba og fengum eitthvað af Malawískum gögnum sem við getum vonandi notað í ritgerðina okkar.

Ferðin gekk ágætlega, og við þurftum ekki eins langan tíma í Blantyre og við bjuggumst við, svo við drifum okkur af stað hingað til Lilongwe í gær.

Í kvöld er okkur boðið í kveðjuhóf til heiðurs Margréti, en hún er fyrrverandi umdæmisstjóri ICEIDA hérna í Malawi og er að fara að flytja heim til Íslands aftur.

Bið að heylsa öllum.

Kveðja, Lilja.

P.S. Ég á svo mörg frændsystkyni sem eiga afmæli núna í lok í mars, Margrét Lív, Pálmi Snær, Sigrún Sandra og Kolbrún Sif fá afmæliskveðju, svo fá fermingarbörnin líka kveðjur, Ingólfur Daníel, Elínrós, Helgi og Elísa Marey.

Hæ hæ.                                                                            Þriðjudagur 27. mars

Það hefur ýmislegt drifið á daga mína hérna síðan síðast.

Daginn eftir heimsóknina í fullorðinsfræðsluna áttum við að fylgjast með tannlækninum á staðnum. Ég hafði kviðið fyrir þessum þætti í sjúkrahúskynningunni, því mér finnst nú ekkert æðislegt að fara til tannlæknis. Aðal ástæðan fyrir því að ég er ekki hrifin af tannlæknaheimsóknum er að ég hef gert aðeins of mikið af því, og svo vissi ég það að hann myndi aðeins draga tennur úr fólki, engar viðgerðir, og alveg örugglega deyfingarlaust. Ég var því eiginlega fegin þegar í ljós kom að hann gat ekkert unnið þann daginn. Ég skildi reyndar ekki alveg afhverju en það hafði eitthvað með verkfærin hans að gera. Það getur nefnilega verið mjög erfitt að skilja enskuna hérna, flestir tala með svo þykkum hreim, frekar hratt, og segja l í staðin fyrir r.  Í stað þess að fara til tannlæknisins fengum við að fylgja Jo og Agnesi, sem er lögfræðingur, í heimsókn til fjölskyldu sem býr í þorpi hérna skammt frá. Ástæða heimsóknarinnar var undirbúningur fyrir sjónvarpsmynd sem á að gera hérna. Ætlunin er að fylgja þessari fjölskyldu eftir og sjá hvaða áhrif starf ICEIDA á Monkey Bay svæðinu hefur haft á daglegt líf þeirra og störf.

Það var vel tekið á móti okkur, og fullt af vinum þeirra var saman komin á heimilinu, því auðvitað vilja allir komast í sjónvarpið. Ég hlakka til að sjá myndina þegar hún verður tilbúin.

Eftir að Agnes hafði kynnt fyrir fjölskyldunni hvernig fyrirkomulagið yrði, var okkur boðið í mat, Nsima og kjúkling og fisk. Svo heimsóttum við skólann í þorpinu, en ICEIDA kom að uppbyggingu hans. Á veggnum í skólastofunni hékk m.a. uppi handteiknað kort af Íslandi.

Á leiðinni í skólann kom fjölskyldufaðirinn til mín og sagði mér að frændi hans vildi endilega hitta mig og ræða við mig. Ég áttaði mig ekki á því afhverju, og hvernig þessi frændi hans vissi hver ég væri, ég hafði aldrei komið þangað áður. Þegar við komum til baka úr skólanum hitti ég svo þennan frænda. Það var strákur á aldur við mig. Hann tjáði mér það að hann væri búinn með primary scool og secondary scool (svipað og barna- og gagnfræðiskóli) en nú gæti hann ekki fengið vinnu og hefði ekki efni á því að fara í frekari skóla. Svo spurði hann mig bara hreint út: „hvernig ætlar þú að hjálpa mér?” Mér leið ekkert allt of vel þegar ég reyndi að afsaka mig með því að ég væri sjálf nemandi, og þyrfti að taka námslán fyrir kostnaðinum, með nýju videocameruna mína hangandi um hálsinn. En þegar maður fer að pæla í því þá getur maður því miður ekki hjálpað öllum, og ef ég hefði ákveðið að gefa honum pening svo hann gæti haldið áfram í skóla hefði ég aldrei vitað hvort sá peningur færi í það sem hann væri ætlaður. Ég held að ég gerist heimsforeldri eða eitthvað þess háttar þegar ég kem heim. 

Við eyddum laugardeginum hérna í Chiromboþorpi í góðu yfirlæti. Ég hafði ætlað í messu um morguninn, með strákum sem búa hérna rétt hjá, en kvöldinu áður hafði maður dáið, svo það varð ekki messa heldur útför. Við fengum Justice, sem býr hérna í þorpinu, og kemur stundum í heimsókn ásamt frænda sínum, til að leigja kanóa. Við fengum ágætis kanóa og hann sigldi með okkur út í eyjuna sem er hérna rétt undan ströndinni. Það er samt soldið erfitt að halda jafnvægi á kanóunum hérna, sérstaklega þegar það eru tveir um borð. Þetta var frábær ferð. Við eyjuna eru fullt af fiskum, allskonar á litin, við ætlum að reyna að fara aftur út í hana um páskana.

Þegar við komum í land var farið að hvessa og kominn öldugangur, skömmu seinna þykknaði upp, komu þrumur og eldingar og hellirigning. Ég var mjög fegin að vera ekki lengur á eintrjánungi úti á vatninu.

Á sunnudaginn lögðum við snemma af stað í Liwondeþjóðgarðinn. Það er ekki mjög löng leið, en síðasti spotti vegarins var mjög slæmur svo þetta tók nokkurn tíma. Sérstaklega þar sem það hafði rignt deginum áður, og sumstaðar mynduðust drullupyttir. Við komumst þó á leiðarenda, en Jósef, bílstjórinn okkar festist á leiðinni heim. Við gistum í Mvuucamp, sem er mjög flottur staður. Það er nokkuð stórt skýli, með stráþaki, fyrir móttöku, bar og veitingasal, og svo eru tíu smáhýsi, sem eru hlaðin upp að gluggunum, en svo er þakið úr segli og gluggarnir úr þéttu flugnaneti. Semsagt einskonar tjöld sem maður gistir í, en samt með rúmum, klósetti og öllu.

Eftir að við vorum búin að tékka okkur inn fengum við okkur sæti nálægt barnum og biðum eftir hádegisverðinum. Við sátum nálægt manni sem gaf sig á tal við okkur og spurði hvað við værum að gera hérna í Malawi. Við sögðum honum eins og var, og hvernig hefði farið með verkefnin okkar, þá kom í ljós að hann var læknir á Queen Elisabeth hospital í Blantyre. Við sögðum honum að okkur hefði einmitt verið ráðlagt að fara til Blantyre og heimsækja Collige of Medicine og sjá hvort við fyndum ekki einhverjar heimildir á bókasafninu þar. Við sögðum honum líka að okkur hefði verið bent á að ræða við Dr. Cameron Bowie, sem hann taldi að væri mjög gott.

Þegar við vorum sest og byrjuð að borða kom þessi læknir aftur til okkar og sagði okkur að Dr. Bowie væri einmitt í Mvuucamp líka, ásamt konunni sinni og dóttur. Þvílík tilviljun! Við vorum meira að segja í sama bíl og bát og þau í safaríferðunum. Þau voru mjög viðkunnaleg, og nú eigum við bókaðann fund með Dr. Bowie á fimtudaginn í Blantyre.

Það var margt að sjá í safaríferðunum. Á sunnudeginum fórum við í bílferð um þjóðgarðinn og sáum meðal annars fullt af fuglum, öpum, litlum dádýrum sem ég veit ekki alveg hvað heita, en eru alveg ótrúlega fallegog svo sáum við einn fíl. Hann kom gangadi að bílnum okkar, og ég náði ágætis myndskeiði af honum á myndavélina. Um nottina heyrðum við smjattið í flóðhestunum, sem koma upp úr ánni til að éta á nóttunni, og undir morgun voru rosalega mikil læti í fuglunum. Á mánudagsmorguninn fórum við í bátsferð um ána. Eins og í bílferðinni sáum við alveg fullt af fuglum, sem ég kann því miður ekki nöfnin á, en svo sáum við líka krókódíla og fullt af flóðhestum. Þeir gægjast rétt upp fyrir vatnsyfirborðið og blása og hrína. Það er mjög skondið að heyra í þeim.

Á heimleiðinni hafði vegurinn skánað aðeins, við festum okkur allavega ekki. Við stoppuðum í einni búð á leiðinn, og þar rákumst við á höfðingjann yfrir Ncope, sem nær yfir allt Monkey Bay svæðið, og sennilega meira til. Hann vildi endilega fá far hjá okkur, en hann var að koma frá Blantyre frá því að hitta forsetann. Eftir að bílstjórinn okkar hafði leitað ráða hjá Kristófer (sem er starfsmaður ICEIDA í Monkey Bay), var ákveðið að hann fengi far með okkur að vegamótunum í átt að hans bæ. Þegar við vorum lögð af stað vildi hann alls ekki að við létum hann út við vegamótin, heldur ætlaði að fara alla leið til Monkey Bay og hitta Kristófer, hann væri góður vinur hans og myndi sko redda honum fari heim. Jósef fannst þetta mjög erfitt, því þetta var jú höfðinginn hans, en Kristófer er yfirmaðurinn hans. Höfðinginn talaði mjög stórkallalega og lét okkur vita að þetta væri sko hans yfirráðasvæði, það væri mjög stórt og fullt af fólki. Það var mjög fyndið að hlusta á hann. Það varð svo úr að Jósef skutlaði okkur heim, og þurfti svo að keyra honum heim til sín. Þegar hann kom til baka sagði hann okkur að hann hefðu þurft að stoppa oft á leiðinni, því höfðinginn þurfti að heylsa öllum sem hann þekkti á leiðinni og segja þeim frá því að hann hefði verið að hitta forsetann.

Það má því segja að þetta hafi verið mjög skemmtileg ferð.

Í nótt vaknaði ég upp við þær mestu þrumur sem ég hef nokkru sinni heyrt. Það var eins og þær væru beint fyrir ofan húsið. Hjartslátturinn rauk upp úr öllu valdi og ég þorði ekki annað en fara og tékka hvort það hefði nokkurstaðar lostið niður eldingu. Mér hefur aldrei brugðið eins mikið. Það tók dágóða stund að ná hjartslættinum aftur niður og ég svaf frekar laust það sem eftir var nætur. Þrumuveðrið olli því að rafmagnið fór af okkar hluta þorpsins, svo við þurftum að elda á lítilli gaseldavél í kvöld, en núna er það komið aftur.

Prógramminu á spítalanum er nokkurnvegin lokið. Við erum núna að reyna að koma okkur af stað í ritgerðinni, það gengur samt mjög hægt. Við fórum samt á sjúkrahúsið í dag og reyndum að vinna aðeins á skrifstofunni. Við sömdum líka við ljósmóðirina sem var á vakt um að láta okkur vita ef það væri fæðing, svo við gætum fylgst með. Eftir hádegi kom inn kona sem var komin með hríðir. Upp úr tvö leitið lét hún okkur vita að nú væri konan að fara að fæða, og við fylgdumst með því þegar hún sprengdi belginn, svo þurftum við að bíða aðeins, og svo fylgdumst við með fæðingunni. Þetta var í fyrsta skipti sem ég hef séð fæðingu svo þetta var ansi mikil upplifun. Þegar fylgjan var að koma fór mér samt að líða illa, fann fyrir ógleði, svima og svo var næstum liðið yfir mig. Þannig að mér tókst eiginlega að stela athyglinn þarna, rétt eins og með kóngulóadansinum í þorpinu. Ljósmæðurnar gerðu þvílíkt grín af mér og spurðu hverslags læknir ég yrði eiginlega, ef ég þyldi ekki að sjá fæðingu. 

Ég þarf sjálfsagt að fara að hugsa minn gang, eða bara venja mig á að hafa þrúgusykur í vasanum, og kannski ógleðistillandi.

Á morgun förum við til Blantyre, með viðkomu í háskólanum í Zomba, en við ætlum að reyna að finna einhver gögn á bókasafninu þar. Við gistum í Blantyre í tvær nætur og förum svo til Lilongwe og komum aftur hingað á laugardaginn.

Ég vona að það hafi einhver nennt að lesa þessa löngu færslu og ekki þótt það mjög þreytandi

Bestu kveðjur frá Monkey Bay,

Lilja Rut.

Sæl öllsömul. Það er mjög gaman að sjá hve margir skoða síðuna, og skrifa athugasemdir. Takk fyrir það og bestu kveðjur til ykkar allra. Ég reyndi að setja inn myndir um daginn, en það gekk eitthvað illa. Það er mjög hæg nettenging hérna, svo kannski að ég komi þeim ekki inn fyrr en heima. Ég ætla samt að reyna aftur.

Í gær fórum við út í þorp hérna í nágrenninu og fengum að fylgjast með fullorðinsfræðslu, en það er eitt af verkefnunum sem ÞSSÍ styður hérna. Í Malaví eru ekki nema um 40% þjóðarinnar læs og skrifandi, og mestur hluti þeirra ólæsu eru konur. Það er því mjög þarft að hafa fullorðinsfræðslu þar sem aðallega er kennt að lesa og skrifa, en einnig grundvallaratriði í stærðfræði. Við heimsóttum “lítið” þorp, þar sem búa um 2000 manns. Þar var samankominn stór hópur kvenna, sem myndar leshring sem hittist reglulega. Þegar við mættum tóku þær á móti okkur syngjandi og dansandi. Það var mjög flott að sjá það. Svo fylgdumst við með því hvernig kennslan fer fram. Konurnar sitja á jörðinni, með börnin sín hjá sér, og svo er krítartafla sem notuð er til að skrifa upp orð, sem nefnd í bænum hefur ákveðið að æskilegt sé að þær læri. Orðið er svo skrifað á töfluna og því svo skipt upp í atkvæði og mynduð ný orð úr atkvæðunum. Svo skrifa þær þetta hjá sér í stílabók. Langflestar konurnar voru með börn á brjósti, sum reyndar orðin nokkuð stálpuð svo þau björguðu sér bara sjálf ef þeim langaði í mjólkursopa. Mér fannst líka mjög sniðugt að sjá þegar kennslukonan var að fara yfir stílabækurnar, þá hélt hún á barninu sínu, sem saug brjóst, á meðan hún labbaði á milli og fór yfir verkefni dagsins.

Eftir að kennslunni var lokið komu menn með trommur og svo komu nokkrir andar frá vatninu og stigu trylltan dans. Ég er ferlega svekkt yfir því að ég gleymdi að taka með mér myndavélina í þessa ferð, það hefði verið gaman að ná þessu á myndband, en við erum búin að fá annað boð um að fara og fylgjast með fullorðinsfræðslu, svo vonandi fáum við aftur svipaðar móttökur. Svo eignaðist ég líka aðdáenda þarna. Það var maður sem kom ansi nálægt mér þegar hann var að dansa, og var greinilega drukkinn. Höfðinginn í bænum var ekki sáttur við þessa framkomu og skammaði hann og rak hann í burtu. Mér fannst það nú hálf vandræðalegt, en svo kom höfðinginn til mín og baðst afsökunar, og bætti því við að maðurinn drykki bjór. Stuttu seinna létu strákarnir mig vita af því að það væri könguló á bak við eyrað á mér. Ég panikaði auðvitað og tók smá dansspor þarna svo allt í einu var ég orðin skemmtiatriði líka. Þetta var samt mjög skemmtileg ferð, og ég vona að við fáum aftur að sjá svona þorpsskemmtun.

Kveðja frá Monkey Bay,

Lilja Rut.

Við Keli erum svo heppin að vera hérna í Malawi á vegum ÞSSÍ. Því fylgja margir kostir en einn þeirra er að ef við þurfum að ferðast á milli staða þá fáum við bíl og bílstjóra sem keyrir okkur. Það er nefnilega ekki alveg hægt að treysta á almenningssamgöngurnar hérna.

“Já, Afríka er gangandi”, sagði Sigurður landlæknir við okkur þegar við vorum að lýsa undrun okkar á því að allstaðar hérna, meðfram öllum vegum, er fólk gangandi. Mér finnst það nokkuð góð lýsing, því langflestir ferðast fótgangandi og það er fólk allstaðar. Á leið í skólann, heim, út á akur, á markaðinn. Allstaðar er fólk gangandi. Það lýsir því kannski líka hvað landið hérna er þéttbýlt, en á aðeins minna landsvæði en Ísland búa 12 – 14 milljónir manna.

En það eru fleiri leiðir til að komast á milli staða en fótgangandi. Mjög margir malawar nota reiðhjól. Það eru meira að segja einskonar reiðhjóla taxar hérna, en það eru venjuleg reiðhjól með breiðum böglabera með fóðraðri sessu. Oft sér maður mann á svona hjólum með konur aftan á og konan jafnvel með lítið barn bundið á bakið, og ekkert þeirra með hjálm. Við höfum meira að segja séð geiturnar ferðast á reiðhjóli, bundnar á grind framan eða aftan á hjólinu. Ég vissi ekki alveg hvað ég átti að halda þegar ég sá það fyrst.

Þeir malawar sem ekki eiga bíl (lang flestir) nota minibus, rútur eða pallbíla til að ferðast lengri vegalengdir. Minibusarnir eru litlir sendiferðabílar með nokkrum sætaröðum, og svo er troðið þar til örugglega ekkert pláss er eftir. Og það er ekkert verið að passa upp á nákvæma tímasetningu fyrir brottför, það er einfaldlega ekki farið af stað fyrr en bíllinn er fullur, og auðvitað ekki belti fyrir alla. Rúturnar líta nú út fyrir að vera öruggari en minibusarnir, en þær eru oft gamlar og illa við haldið. Og efrir að við keyrðum fram hjá einni rútu sem hafði oltið út af veginum, þá varð ég mjög fegin því hvað við höfum öruggan og góðan feðamáta.

Það er samt örugglega fátt sem toppar pallbílana í óöryggi. Hérna er mikið af pallbílum, oft hlaðnir farmi, og fólk þar ofan á. Það er ótrúlegt að sjá þetta. Enda geta umferðarslysin hérna verið mjög slæm. Hraðinn er líka ótrúlega mikill, og mikil nálægð milli bíla, hjólreiðamanna og gangandi vegfaranda. Ég verð samt að segja að það kom mér á óvart hversu mikið af vegunum hérna er malbikað, en það er þó aðeins lítið brot af þeim. Annars eru bara malarvegir, sem fara mjög illa í rigningunum, og því er ástandið á þeim ekki upp á sitt besta núna í lok regntímabilsins. Sumir hverfa jafnvel alveg í rigningunum.

Sum þorp eru mjög einangruð og aðeins hægt að komast þangað gangandi, eða kannski á mótórhjóli, en þau sem standa við vatnið er auðvitað hægt að fara til með bát. Við heimsóttum eitt slíkt á föstudaginn, eins og ég hef þegar skrifað um. Við fórum með trébát, frekar gömlum, sem var drifinn af 8 hestafla utanborðsmótori. Báturinn var ágætur, lak reyndar smávegis, en það var strákur með í ferðinni sem sá um að ausa. Mótorinn virkaði líka sæmilega, nema hvað bandið til að toga hann í gang hafði losnað af, svo það þurfti að taka hlýfina af og vefja alltaf bandinu uppá og kyppa í. Stákurinn sem stýrði virtist þaulvanur þessu og kyppti sér ekkert upp við þetta. Og allt gekk þetta vel. Ef maður er hvítur þarf maður samt að passa sig á bátunum, ég brenndi mig á því á föstudaginn, í orðsins fyllstu merkingu! Ég gleymdi nefnilega að bera á mig sólarvörn fyrir heimferðina og er því frekar brunin núna, en það er allt að lagast. Mjög mikið er um litla kanóa sem ég held að séu aðallega notaðir til veiða. Þeir eru eintrjánungar og mjög þröngir, þannig að það er eiginlega setið ofan á þeim, en með fæturna, og fiskinn ofan í þeim.

En við erum svo heppin að hafa öruggan ferðamáta, sem við nýttum okkur einmitt um helgina og fórum til Senga Bay. Þar hittum við þrjár stelpur sem eru á 6. ári, en þær voru búnar að vera hérna í Monkie Bay í tvær vikur áður en við komum. Það var mjög skemmtilegt. Við höfðum gistiheimilið útaf fyrir okkur, því það voru engir aðrir gestir. Svo vorum við bara í sólbaði, böðuðum okkur í sjónum og nutum þess að vera í góðu veðri og góðum félagsskap.

Ég fæ samt stundum soldið samviskubit yfir því hvað maður hefur það ótrúlega gott, því það eru svo margir fátækir hérna og þó maður gjarnan vildi, þá getur maður ekki hjálpað þeim öllum.

Bestu kveðjur, Lilja Rut.

Jæja, nú nú er fysta vikan liðin í Malawi. Síðan á mánudag höfum við verið að fylgjast með á Monkie Bay Community Hospital, og höfum séð ýmislegt. Við vorum reyndar svo óheppin að báðir Clinical offisers (sem eru ekki læknar, en vinna sem slíkir) þurftu að fara í burtu. Á meðan höfum við fylgst með hjúkrunarfræðingum og Medical assistants (en þeir eru aðeins minna menntaðir en clinical offisers).

Núna erum við nýkomin til baka úr outreact, en þá er farið út í þorpin með heilsugæslu. Bbörn og mæður eru bólusett, gefnar getnaðarvarnir og þeir sem hafa verið veikir heimsóttir. Þetta var rosalega skemmtilegt. Við fórum með bát í þorp sem er aðeins norðar en Monkie Bay. Við byrjuðum á að fylgja hjúkrunarfræðingnum eftir í nokkrar vitjanir. Á leiðinni mættum við fullt af börnum. Sum þeira, þau yngstu, urðu dauðskelkuð þegar þau sáu okkur og hlupu hágrátandi í burtu, eldir krakkar voru mjög hrifin og eltu okkur um þorpið og sýndu sig fyrir myndavélunum okkar. Eftir vitjanirnar fórum við niður á ströndina, þar sem mæður biðu í röðum með börnin sín, til að fá bólusetningar við lifrarbólgu A og B, mislingum og svo fá minnstu börnin A-vítamín. Það var þvílík “kaos” þarna, en þetta gekk samt vel. Ég fékk að sjá um að gefa A-vítamínið.

Eftir að öllum störfum var lokið var okkur boðið í mat. Nsima og kjúkling, en Nsima er þjóðarréttur Malawa. Það er maismjöl sem er blandað saman við vatn og búið til bollur, sem eru soðnar. Þetta er bragðlaust og mjög þétt, og verður eins og grjót í maganum á manni. Með þessu er svo borðað hvaða meðlæti sem er, t.d. kjúkling og grænmeti. Það er nauðsynlegt að hafa góða sósu, því nsima er algjörlega bragðlaust. Eftir matinn fórum við svo til baka til Monkie Bay. Á leiðinni sáum við í fyrsta sinn apa síðan við komum, og það var fullt af þeim niður við vatnið. Ég tók fullt af myndum og á video, og vona að ég geti klippt það saman í skemmtilegt myndband þegar ég kem heim.

Um helgina er ferðinni heitið til Senga Bay, sem er “sumardvalarstaður” aðeins norðar en Monkie Bay. Við eru búin að panta hótel, og ætlum að hitta þrjár stelpur sem eru á 6. ári í læknisfræði og búnar að vera hérna á sjúkrahúsinu í Monkie Bay. Jo ætlar að koma með okkur, en hann er bjargvætturinn okkar hérna, fyrst Sigurður og Sigga eru í burtu. Hann var hérna sem starfsnemi hjá ICEIDA, svo hann þekkir sig vel hérna. Hann ætlar að búa aðeins lengur hjá okkur í Höfða, sem er húsið sem við búum í.

Bið að heylsa ykkur öllum, kveðja fjá Monkie Bay.

Lilja Rut.

Hvernig maður gleymir að tékka sig inn í flug:

Jæja, þá erum við komin til Lilongwe í Malwi, í sólskins blíðu og hita, eftir nokkuð langt og strangt ferðalag.

Við lögðum af stað að heiman um sexleytið á miðvikudaginn, og Eyjólfur og Halldóra kærastan hans Kela fylgdu okkur. Við vorum lent hér í Lilongwe um eitt á fimmtudagsinn (kl. 11 á Íslandi), svo ferðin tók allt í allt 29 klukkutíma.

Í Keflavík innrituðum  við okkur í sjálfsafgreiðsluvélum til London og farangurinn til Nairobi. Svo fengum við þær upplýsingar í Keflavík að við þyrftum að sækja farangurinn okkar í London og koma honum í gegnum tollinn þar. Það reyndist reyndar ekki rétt og okkur var bara sagt að fara að hliði 19, sem við héldum að væri brottfararhliðið. Þar biðum við svo til klukkan sex og ætluðum aldeilis að vera tímanlega í að fara um borð, en þá hafði hliðinu verið breytt í 14. Við drifum okkur þangað og sýndum miðana, en þá varð uppi fótur og fit því við höfðum ekki tékkað okkur inn, en það var einmitt ástæðan fyrir því að við áttum að fara að hliði 19, þar áttum við að tékka okkur inn.

Og þarna stóðum við, skömmustuleg yfir að hafa ekki skilið leiðbeiningarnar um að tékka okkur inn og miður okkar því fyrstu viðbrögð starfsfólksins voru: “You are to late, the flight has been closed, you are not entering this plane!”. Semsagt, við áttu ekki að fá að fara um borð. En þegar þau sáu örvæntingarsvippinn skína úr andlitum okkar og eftir smá tiltal þar sem “please help us” kom nokkuð oft fyrir, linuðust þau og leyfðu okkur að innritast á staðnum. Þvílíkur léttir!

En þá kom bara næsta vandamál. Það var búið að hlaða farangrinum í vélina og okkar töskur höfðu ekki farið með þar sem við vorum ekki búin að innrita okkur. Það var samt látið vita og átti að reyna að koma þeim með ef ekki væri búið að loka vélinni. Við ákváðum samt að fara um borð og sjá til....

Eftir átta tíma svefnlaust næturflug í algjörri lúxusþotu lentum við í Nairobi, og biðum til guðs að töskurnar okkar hefðu komist með. Það er ekki hægt að segja annað en það hafi verið frekar mikið stress, því það voru ekki nema tveir tímar í næsta flug. Það var því mikil hamingja þegar við fundum farangurinn okkar og gátum innritað okkur tímanlega í næsta flug.

Á leiðinni frá Nairobi til Lusaka flugum við yfir Tanzaníu. Og út um gluggann mátti bæði sjá hæsta fjall Afríku, Kilimanjaro og nokkur önnur fjöll, þar á meðal gosgíga og sumir þeirra voru eins og Askja, með stöðuvatni í botni gígsins. Við stoppuðum í uþb. Klukkutíma í Lusaka og héldum svo áfram til Lilongwe og þurftum ekki að skipta um vél.

            Það var ansi flott að sjá yfir landið í aðfluginu til Lilongwe. Allt grænt og mikið af ökrum og alls staðar tré, en samt ekki svo þétt að það hægt sé að tala um skóg.

Á flugvellinum biðu Barabara og Jo eftir okkur, en Barbara vinnur á skrifstofu ICEIDA (ÞSSÍ) í Lilongwe, og Jo er norskur mannfræði- og þróunarfræðinemi sem er að læra á Íslandi og vinna mastersverkefnið sitt hér í Malawi. Það var frábært að Jo skyldi sækja okkur, hann er svo heimavanur og þekkir allt hérna, en hann var í starfsnámi hjá ICEIDA frá júlí fram í desember í fyrra. Keli kannaðist líka við hann, og ég hafði heyrt mikið um hann, því hann leigði með Stefáni Ágúst á stúdentagörðunum.

Þau komu okkur svo á Hotel Kiboko þar sem við eigum að gista þar til við förum til Monkie Bay. Við röltum aðeins út í búð þarna rétt hjá og það var frekar skrítin upplifun að skera sig svo mikið út, allir fylgdus með okkur, hvítingjunum á svæðinu og margir reyndu að selja okkur eitthvað eða betla. Það var meira að segja beðið eftir okkur fyrir utan búiðina.

Við fórum snemma í háttinn fyrstu nóttina, enda ansi þreytt eftir þetta langa ferðalag. Góð vinkona mín varaði mig við því áður en ég fór að ég yrði alveg pottþétt eitthvað veik í maganum, og það stóð ekki á því, ég fékk “ælupest” fyrstu nóttina. Ekki góð  byrjun það, en vonandi hef ég bara tekið þetta út núna.

Í dag fengum við svo að hitta flesta Íslendingana hérna, bæði þau sem vinna á skrifstofunni hér í Lilongwe og þau sem eru í Monkie Bay. Auk þess var sendinefnd á vegum ÞSSÍ stödd hérna. Við fengum fund með Sigurði landlækni og Stefáni B (deildarforseta læknadeildar sem var í sendinefndinni). Þar tjáðu þeir okkur að ekki hefðu fengist tilskilin leyfi fyrir rannsókninni. Því þarf að breyta verkefninu okkar, því við megum ekki fara í skrár á sjúkrahúsinu og safna upplýsingum þannig eins og áætlað var. Í staðin förum við í klíníska rotation, þ.e. förum á mismunandi deildir sjúkrahússins og fáum að fylgjast með starfseminni. Svo verður ritgerðin okkar að mestu unnin upp úr greinum og skýrslum sem til eru um svipað efni, svo mun ég reyna að fókusa á HIV og AIDS og Keli á Malaríu. Það var frekar fúllt að þetta skyldi fara svona, en við verðum að gera það besta úr þessu. Við erum allavega komin hingað og það eitt og sér er ansi mikil lífsreynsla.

Við fórum með sendinefndinni að skoða Bottom Hospital, en ICEIDA hefur verið að styrkja það. Þetta sjúkrahús heitir Bottom Hospital, því á nýlendutímanum var það ætlað þeim sem voru á “botni” þjóðfélagsins, sem sagt fátæka svertingja, svo var annað sjúkrahús fyrir þá ríku. Þetta var ansi slæm aðstaða. Við fórum inn á geðdeildina, sem var mjög sérstakt að sjá. Á kvennadeildinni fæðast uþb. 40 börn á dag eða 12000 á ári, sem er c.a. 3x meira en á Íslandi. Það var því nóg að gera þarna.

Í kvöld verður svo boð hjá Skapta sem er ný tekinn við sem umdæmisstjóri hérna. Þangað fara líka allir Íslendingarnir sem eru staddir hérna.

Mánudagur 12. mars 2007.

Nú erum við komin til Monkie Bay. 

Föstudagskvöldið var mjög skemmtilegt og ákveðið var að við legðum af stað morguninn eftir til Monkie Bay, því við hefðum í rauninni ekkert að gera í Lilongwe. Jo var samferða okkur og við fengum far með Idris sem er bílstjóri fyrir ÞSSÍ. Áður en við lögðum af stað þurftum við að versla inn byrgðir, því það fæst ekki svo mikið í versluninni í Monkie Bay.

            Leiðin til Monkie Bay er mjög falleg. Við stoppuðum á leiðinni í Dedza pottery, en þar er mjög flott keramikverksmiðja, og hægt að kaupa ýmislegt. Það er verst hvað er erfitt að flytja brothætta hluti! Það var svo komið mirkur þegar við komum á leiðarenda.

            Ég hef heyrt því fleigt að Afríka sé gangandi, og svei mér þá, ég held að það sé alveg rétt. Allstaðar meðfram veginum hérna á milli Lilongwe og Monkie Bay er fólk gangandi. Og bílstjórinn okkar ók alveg ótrúlega hratt fram hjá því, og ótrúlega nálægt þeim líka. Ég reyndi ansi oft að bremsa með því að þrýsta fætinum ofan í gólfið (en það gekk ekki neitt).

            Þegar við vöknuðum á sunnudagsmorguninn voru strax komnir sölumenn í garðinn hjá okkur, þeir höfðu orðið varir við að það kæmi nýtt fólk í húsið, þrátt fyrir að það væri komið mirkur. Okkur hafði samt verið ráðlagt að kaupa ekki af fólki í garðinum, því þá er endalaus ágangur, það er betra að fara til þeirra eða á markaðinn ef mann langar að kaupa eitthvað. Það er samt ótrúlega margt fallegt sem fólk er að vinna í höndunum og selja.

            Þvílíkt útsýni sem blasti við okkur þegar við komum út úr garðinum. Húsið sem við búum í heitir höfði, eftir höfða sem gengur út í vatnið framan við húsið. Sitthvoru megin Höfðans eru sandstrendur. Við fengum okkur göngutúr eftir ströndinni og gengum allaleið á hinn enda hennar með Jo, til að heilsa upp á Ingu Dóru, sem er líka mannfræðinemi. Hún leigir húsnæði af ríkum Malawa, Mr. Ali, sem er kominn á eftirlaun og er að koma sér upp einskonar hóteli hérna og ætlar að opna bar og veitingastað í lok mánaðarins. Hann bauð okkur með sér í bátsferð út á vatnið. Það var æðislegt. Sól og blíða og náttúran ævintýri líkust. Ég þorði ekki að taka myndavélina með af hræðslu um að hún blotnaði, og sé mikið eftir því. Á bakaleiðinni kíktum við með honum í heimsókn til vina hans sem eiga sumarhús hérna við ströndina. Þau buðu okkur í mat og við fengum að smakka fisk úr vatninu, sem þau djúpsteikja í heilu lagi. Hann var rosalega góður, og skemmtilegt að smakka eitthvað malavískt.

            Þetta var mjög skemmtileg bátsferð, og ekki slæmt að byrja dvölina hérna svona.

Í dag fórum við svo í fyrsta skipti á sjúkrahúsið. Ég held að ég hafi fyrst fengið menningarsjokkið þá, mig langaði eiginlega bara til að fara að gráta. Þetta er samt mun skárra en Bottom Hospital í Lilongwe, miklu snirtilegra og allt hreint og fínt, en mannfjöldinn svo gríðarlegur. Mr. Manjolo og Mr. Kapinga, sem báðir eru Clinical officers tóku á móti okkur, sýndu okkur staðinn og við fylgdum þeim á stofugang og á móttöku göngudeildarinnar. Þeir sjá um að taka á móti sjúklingum og sinna þeim, en þeir eru einskonar læknatæknar. Þeir eru aðeins tveir og taka á móti allt að 300 sjúklingum á dag á göngudeildinni, auk uþb. 100 sem eru inniliggjandi. Þeir eru ekki læknismenntaðir, en hafa gríðarlega mikla klíníska reynslu, og er strax farnir að kenna okkur margt.

Eftir að hafa jafnað mig á mesta menningarsjokkinu, held ég að þetta verði bara fínt. Ég er samt enn aðeins stressuð yfir verkefninu mínu, hvernig það muni ganga að skrifa góða vísindaritgerð þegar við fáum ekki að safna þessara gagna. En Sigurður og Stefán hafa báðir sagt að þetta ætti að ganga svo við verðum bara að treysta því.

Kveðja frá Monkie Bay, Malawi.

Lilja Rut.

Við erum komin til Monkey Bay, en vid komum hingað á laugardagskvöld. Það er ýmislegt búið að drýfa á daga okkar hérna. Í gær fengum við óvænta útsýnisferð á hraðbát á vatninu. Umhverfið hérna er ótrúlega fallegt, æfintýri líkast. Það er samt líka ansi mikið sjokk að sjá allt hérna. Þjónustufólkið sem vinnur í húsum ríka fólksins við ströndina býr í kofum handan girðinganna kringum stóru villurnar.

Verkefnið okkar breyttist aðeins, það fengust ekki tilskilin leyfi, svo maður er í nokkurri óvissu, en þetta reddast örugglega, samt soldið stress.

Ég kem með betri ferðasögu fljótlega, vid erum a spítalanum og eigum ad fara ad fylgjast med a göngudeildinni.

Kvedja i bili. Lilja Rut.

Hæ hæ. Það styttist óðum í ferðina, bara fimm dagar!

Á miðvikudaginn fórum við Keli á kynningarfund hjá ÞSSÍ um Malawi. Þórdís, sem er skrifstofustjóri ÞSSÍ og var áður umdæmisstjóri í Malawi í nokkur ár, fræddi okkur um landið og hvernig væri að vera þar. Eftir fundinn varð ég svo spennt að ég hef varla geta lært síðan. Hún sagði okkur meðal annars frá sögu landsins, samfélaginu og stjórnarfari, gaf okkur ráð varðandi ýmis praktísk atriði og varaði okkur við flóðhestunum í vatninu, en þeir eiga það til að koma á land, og geta verið mjög grimmir.

Þórdís mælti líka með því að við færum í Liwonde þjóðgarðinn, en það tekur ekki nema klukkutíma að keyra þangað frá Monkey Bay. Hérna eru myndir þaðan.

Bless í bili.

Lilja Rut.

Heil og sæl.

Maður er nú varla maður með mönnum ef maður er ekki með bloggsíðu, sérstaklega ef maður ætlar að leggja land undir fót, og þar sem ég er nú á leiðinni til Malawi ákvað ég að stofna mína eigin síðu.

Ég veit reyndar ekki hversu dugleg ég verð að skrifa inn á hana, eða hversu oft ég kemst á netið þarna úti, en ég ætla allavega að reyna.

Fyrir þá sem ekki vita er ég á leiðinni til Malawi sem er í suð-austur hluta Afríku. Ég fer á vegum Þróunarsamvinnustofnunar Íslands (ÞSSÍ) til að vinna 3. árs rannsóknarverkefnið mitt, sem fjallar um HIV og alnæmi. Keli bekkjarbróðir minn fer líka, hans verkefni er um malaríu.

Við leggjum af stað miðvikudaginn 7. mars og komum á leiðarenda einhverntíma á fimmtudeginum 8. mars. Við flúgum fyrst til London, þaðan til Nairobi í Kenya, þaðan til Lusaka í Zambíu og þaðan til Lilongve, höfuðborgar Malawi. Frá Lilongve keyrum við svo til Monkey Bay, en þar vinnum við verkefnin okkar. ÞSSÍ styrkir uppbyggingu heilbrigðisþjónustu í Monkey Bay, og hefur tekið þátt í uppbyggingu sjúkrahússins þar. Við vinnum verkefnin okkar á sjúkrahúsinu og hugsanlega förum við líka í þorpin í kring.

Undanfarið höfum við verið undirbúin fyrir ferðina með ýmsum hætti. Við eru búin að fara í nokkrar bólusetningar, höfum fengið fræðslu frá Geir Gunnlaugssyni, leiðbeinandanum okkar, um ýmislegt sem tengist Malawi og Afríku, t.d. um heilbrigðiskerfi, menningu og fleira. Svo erum við líka búin að sanka að okkur greinum um efnið og kaupa bækur. Við hittum líka stelpurnar sem fóru í fyrra á sama stað. Þær létu mjög vel af ferðinni, svo ég er bara orðin rosalega spennt.

Svo er ég líka farin að safna saman því sem ég þarf að hafa með mér út, og má ekki gleymast, og aðal höfuðverkurinn þessa dagana er spurningin um hvað ég þurfi marga brúsa af sólarvörn. Það virðist frekar erfitt að fá upplýsingar um það hvað einn brúsi endist í marga daga!

Þangað til ég fer út verð ég á kafi í próflestri. Ég fór í lyfjafræðiprófið síðasta mánudag, verkleg meinafræði er næsta mánudag og svo fræðileg meinafræði eftir hádegi 5. mars. Það er því knappur tími sem ég hef til að taka mig til fyrir ferðalagið.

En ætli ég verði ekki að segja þetta gott í bili, ég þarf að vakna hress í fyrramálið til að skoða smásjársýni

Bless í bili.

Lilja Rut